Yapay zeka teknolojilerine yönelik küresel ilgi ve rekor düzeydeki yatırımlar, ekonomik dengeleri yeniden şekillendiriyor.
Teknolojik dönüşümler uzun vadede yeni iş imkanları ve ekonomik canlılık vaat etse de, kısa ve orta vadeli süreçte farklı maliyetleri beraberinde getiriyor. ABD’den gelen son ekonomik veriler; yapay zeka altyapısına yapılan devasa harcamaların genel enflasyon üzerinde yukarı yönlü bir baskı oluşturduğunu gösteriyor.
CNN’e değerlendirmelerde bulunan Moody’s Analytics’in baş ekonomisti Mark Zandi, durumu şu sözlerle özetliyor:
“Yüksek enflasyon, yapay zekanın enflasyonist etkisi nedeniyle hane halklarının aynı mal ve hizmetleri geçen yılın aynı dönemine kıyasla satın almak için 375 dolardan biraz daha fazla harcaması gerektiği anlamına geliyor.”
VERİ MERKEZLERİNİN ENERJİ İŞTAHI ELEKTRİK FATURALARINI KABARTIYOR
Yapay zeka sistemlerinin merkezinde yer alan dev veri tesisleri, işleyişlerini sürdürebilmek için devasa miktarda elektrik ve suya ihtiyaç duyuyor. Ancak üretim altyapısının ve iletim hatlarının yenilenme hızı, veri merkezlerinin açılış hızına yetişemiyor. Arzın talebin gerisinde kalması ise doğrudan konut elektriği fiyatlarına yansıyor.
Barclays’in ABD ekonomisti Pooja Sriram, CNN’e verdiği demeçte, durumu şu şekilde açıklıyor:
“Veri merkezleri çok büyük miktarda enerji talep ediyor ve bu da konutlara dağıtılacak elektriği azaltıyor; ayrıca veri merkezlerinin sağlayıcıların istediği fiyatı ödemeye razı olması nedeniyle toptan elektrik fiyatlarının yükselmesine yol açıyor ve bu da konut elektrik maliyetlerini artırdıyor.”
Sriram ayrıca şunları kaydediyor:
“Bence bu, yapay zeka veri merkezlerine olan talebin konut elektrik maliyetlerini artırdığının en açık göstergelerinden biri.”
Donanım Krizinde Yeni Boyut: Bellek Yongaları Pahalılaşıyor
Veri merkezlerinin yüksek işlem gücü gereksinimi, sadece enerji tüketimini değil, gelişmiş çip ve bellek donanımlarına olan talebi de artırdı. Üreticilerin kapasitelerini veri merkezlerine yönelik yüksek karlı ürünlere kaydırması, tüketici elektroniğinde kullanılan standart çiplerin tedarikinde darboğaza yol açıyor.
Pooja Sriram, çip pazarındaki bu makas değişimine dair şu uyarılarda bulunuyor:
“Sorun sadece talep değil; sorun, bu bellek yongalarının arz tarafının çok kısıtlı olması.”
“Bu durum, tüketici ürünleri için gereken bellek yongalarının üretimini, veri merkezlerinin ihtiyaç duyduğu çok özel yüksek performanslı bellek yongalarına yönlendirdi.”
“Sonuçta bu durum son tüketici için önemli çünkü dizüstü bilgisayarlarımız, masaüstü bilgisayarlarımız, iPhone’larımız, iPad’lerimiz gibi tüm cihazlarımızda bir tür bellek çipi bulunuyor ve bu çipler oldukça pahalı hale geldi.”
ELEKTRONİK ÜRÜNLER VE YAZILIMLAR ZAMLANIYOR
Tedarik zincirindeki ve girdi maliyetlerindeki bu yükseliş, kısa sürede son kullanıcıya ulaşan cihazlara ve dijital servislerle yansımaya başladı. Teknoloji devleri donanım maliyetlerindeki artışı gerekçe göstererek akıllı telefon, oyun konsolu ve bilgisayar fiyatlarında artışa gidiyor. Donanım tarafındaki yükselişin yanı sıra, standart iş yazılımlarına entegre edilen yapay zeka araçları da abonelik ücretlerinin artmasına neden oluyor.
Sektördeki bu genel eğilimi değerlendiren EY-Parthenon’un baş ekonomisti Gregory Daco, etkilerin henüz başlangıcında olunduğunu belirtiyor:
“Tüketici fiyatlarındaki bu baskıların ve özellikle yapay zeka öncülüğündeki yatırımlara yönelik artan talebin, üretici fiyatlarındaki artış, ithalat fiyatlarındaki artış ve diğer faktörlerden kaynaklanan etkilerin henüz başlangıç aşamasındayız.”
İNŞAAT MALİTERLERİ VE İŞÇİLİK ÜCRETLERİ YÜKSELİŞTE
Veri merkezlerinin inşası, sadece teknoloji bileşenlerini değil, inşaat malzemeleri ve nitelikli iş gücü piyasasını da doğrudan etkiliyor. Bölgesel olarak veri merkezlerinin yoğunlaştığı alanlarda şantiye çalışanlarına olan talep artarken, bu durum inşaat sektöründeki genel ücret seviyelerini ve dolayısıyla konut maliyetlerini yukarı çekiyor.
Macquarie Group’un Küresel Döviz ve Faiz Oranları Stratejisti Thierry Wizman, yapay zekanın ekonomi üzerindeki somut izlerini takip etmek için iş gücü piyasasına bakılması gerektiğini vurguluyor:
“Yapay zekanın ekonomi ve enflasyon üzerindeki etkisine dair kesin, ancak biraz daha incelikli veriler arıyorsanız, inşaat sektöründeki ücretlerin ekonominin geri kalanındaki ücretlerden daha fazla artıp artmadığına bakmalısınız.”
“Çünkü eğer yapay zeka veri merkezi kurulumu nedeniyle ekonominin kaynaklarını zorlayan yukarı yönlü bir baskı varsa, bunu ücretlerde de, özellikle bu projelerde çalışacak işçilerin ücretlerinde de görürsünüz.”
“Ülkede son günlerde konut sorunu yaşıyoruz; insanlar konutların çok pahalı olduğundan bahsediyor. İnşaat sektöründeki ücretlerin çok artmasının, konut fiyatları üzerinde de yukarı yönlü bir baskı oluşturması muhtemel.”
The post Telefon, bilgisayar ve elektrik faturalarına “Yapay Zeka” zamları yolda first appeared on .
Yapay zekânın hayatımıza kattığı kolaylıklar kadar görünmeyen maliyetleri de olduğunu bu yazıyla daha net fark ettim. Elektrik ve internet faturalarına yansıyan zamlar özellikle dar gelirli vatandaşları ciddi şekilde zorlayabilir.